O dobrym widzeniu

oko

Według Słown­i­ka Języ­ka Pol­skiego, widzieć to „móc badać świat za pomocą wzroku”.  
Badać świat zaczy­namy niemalże zaraz po nar­o­dz­i­nach, a kończymy wraz ze śmier­cią. Jest to zatem zdol­ność, która towarzyszy nam przez całe życie, a samo życie zależy w dużej mierze od tego jak widz­imy. Widze­nie jest pro­ce­sem niezwyk­le dynam­icznym, a jego dynami­ka jest zmi­en­na w różnym wieku i zależy od bard­zo wielu czyn­ników. Dlat­ego też, badanie widzenia dziec­ka, będzie różniło się od bada­nia oso­by akty­wnej zawodowo, a badanie takiej oso­by, będzie inne niż kon­tro­la wzroku oso­by w wieku star­czym.

Każdy z nas widzi inaczej i ma różne wyma­gania odnośnie swo­jego widzenia. Zdarza­ją się oso­by rozpoz­na­jące jedynie połowę liter na tabl­i­cy testowej, które są zad­owolone ze swo­jej ostroś­ci widzenia, oraz takie które widzą wszys­tkie litery na tabl­i­cy a narzeka­ją, że im to nie wystar­cza. Każde badanie widzenia jest zatem sporym wyzwaniem zarówno dla bada­jącego jak i oso­by badanej, której wzrok musi zmierzyć się cza­sem z wielo­ma tes­ta­mi optom­e­tryczny­mi i pyta­ni­a­mi w celu uzyska­nia odpowied­niej pomo­cy.

Spec­jal­iś­ci ochrony wzroku uważa­ją, że najważniejszą częś­cią bada­nia widzenia nie jest uży­cie dro­giego sprzę­tu pomi­arowego ani sprawne umiejęt­noś­ci doboru soczewek korek­cyjnych, lecz dokład­ny wywiad doty­czą­cy potrzeb wzrokowych badanego. Wywiad taki zaw­iera wiele pytań, które cza­sem mogą wydawać się dzi­wne lub nie mające wiele wspól­nego z aktu­al­nym widze­niem, np. pytanie o pracę i hob­by, choro­by ogól­nous­tro­jowe czy his­torię korekcji bądź leczenia wzroku. Na pod­staw­ie odpowiedzi badanego spec­jal­ista musi stworzyć w swo­jej głowie swego rodza­ju mod­el funkcjonowa­nia wzroku badanego aby wiedzieć jaki aspekt widzenia wyma­ga szczegółowego bada­nia i pomo­cy. Bez pre­cyzyjnego wywiadu utworze­nie takiego wirtu­al­nego mod­elu widzenia nie było­by możli­we a pro­ce­dury użyte w bada­niu wzroku niekom­pletne.

Jak wspom­ni­ano wcześniej, przy bada­niu widzenia sto­su­je się różne pro­ce­dury optom­e­tryczne, a ich wybór i sposób stosowa­nia zależy m.in. od wieku badanego, potrzeb wzrokowych, stanu jego zdrowia czy nawet poziomu roz­wo­ju intelek­tu­al­nego. Poza tym bada­jąc widze­nie, wybiera się tylko pro­ce­dury niezbędne do pełnej diag­nos­ty­ki prob­le­mu wzrokowego, tak aby badanie wzroku nie było zbyt męczące i nie wpłynęło przez to negaty­wnie na wyni­ki kole­jnych pomi­arów (np. u dzieci wiz­y­ta powin­na trwać maksy­mal­nie ok. 30min, u dorosłych do 1 godz.). Tu warto wspom­nieć, że badanie widzenia u dziec­ka powin­no być przeprowad­zone tak aby jak najbardziej przy­pom­i­nało zabawę – w tym celu sto­su­je się różne kolorowe mas­ki, ołów­ki z bohat­era­mi kreskówek, czy konkursy, angażu­jące uwagę oraz wzrok najmłod­szych.

Badanie widzenia skła­da się z pewnych pod­sta­wowych pro­ce­dur doty­czą­cych aspek­tów wzrokowych takich jak badanie ostroś­ci widzenia, pomi­ar wady refrakcji, oce­na stanu zdrowia przed­niego i tyl­nego odcin­ka oka oraz widzenia obuocznego. Każdy z tych aspek­tów może być szczegółowo zbadany dodatkowy­mi pro­ce­du­ra­mi jeśli wywiad i/lub pro­ce­du­ra pod­sta­wowa wykażą odstępst­wa od normy fizjo­log­icznej. Na pod­staw­ie wszys­t­kich zebranych pomi­arów oraz wywiadu, badanie musi kończyć się postaw­ie­niem diag­nozy oraz poradą i zalece­ni­a­mi doty­czą­cy­mi odpowied­nich oku­larów, soczewek kon­tak­towych, leczenia czy ter­apii widzenia. Nie znaczy to jed­nak, że jed­na wiz­y­ta u spec­jal­isty zawsze wystar­cza, szczegól­nie jeśli przepisu­je się lecze­nie far­mako­log­iczne lub chirur­giczne. Jeśli nato­mi­ast prob­lem wzrokowy wyma­ga szer­szego pode­jś­cia wów­czas angażu­je on wiedzę okulisty, optom­e­trysty, ortop­tysty oraz opty­ka. Niejed­nokrot­nie współpra­ca tych spec­jal­istów jest dopiero w stanie popraw­ić widze­nie. Przy okazji zwróćmy uwagę na wymienioną powyżej ilość zawodów spec­jal­isty­cznych w ochronie wzroku. Licz­ba ta świad­czy o wybit­nej złożonoś­ci pro­ce­su widzenia i potrze­bie roz­wo­ju i stosowa­nia wiedzy na tem­at jego poprawy i leczenia.

Na koniec, należy mieć świado­mość, że badanie widzenia jest ważne nie tylko dla utrzy­ma­nia zdrowia wzroku, lecz częs­to daje wiele infor­ma­cji o kondy­cji całego ciała. I tak np. niesta­bil­na ostrość wzroku w ciągu dnia może być oznaką cukrzy­cy, zmi­any anatomiczne w obrę­bie naczyń siatków­ki mogą wskazy­wać na prob­le­my z nad­ciśnie­niem tęt­niczym, a nagłe pojaw­ie­nie się dwo­je­nia obrazu może świad­czyć o guzie w struk­tu­rach móz­gowia. Zatem badanie widzenia nie ogranicza się jedynie do kon­troli wzroku a może służyć także wykry­wa­niu symp­tomów świad­czą­cych o chorobach bezpośred­nio nie związanych ze wzrok­iem.

Jako że widze­nie służy nam właś­ci­wie codzi­en­nie, przez całe życie, powin­niśmy mieć świado­mość, że jedynie reg­u­larne jego badanie poz­woli nam w pełni korzys­tać z tego niesamowitego daru natu­ry.

mgr Paweł Nawrot
Pra­cow­n­ia Fizy­ki Widzenia i Optometrii UAM w Poz­na­niu
Zakład Opty­czny Leonard Nawrot w Zaw­ier­ciu

Kole­jne filmy z cyk­lu to:

vlcsnap-2013-12-02-18h33m38s118

Czysta energia — Biomasa

vlcsnap-2013-12-02-17h21m28s196

Czysta energia — Słońce

vlcsnap-2013-12-03-19h05m19s105

Czysta energia — Geotermia

vlcsnap-2013-12-03-20h28m30s217

Czysta energia — Wiatr

Podziel się!