Tytus Dzi­ałyńs­ki (właś­ci­ciel Zamku w Kórniku, twór­ca — w tym miejs­cu — swo­jej Bib­lio­the­ca Patria) zostaw­ił tes­ta­ment swym bezpośred­nim spad­ko­bier­com — przykazanie kon­tyn­uowa­nia jego pra­cy – pom­naża­nia zbiorów. Zostaw­ił także istotne przesłanie dla nas – Polaków — piec­zołowicie wydrukowane w formie, zre­al­i­zowanych za jego życia wydawnictw – one, bowiem miały swoisty dla niego charak­ter.  Tytus Dzi­ałyńs­ki – wyda­je się — żyjąc w swoich cza­sach, szukał odpowiedzi na pytanie — jak to możli­we, że tak potężny naród, który stworzył tak specy­ficzną umysłowość kul­tur­ową — „braterst­wa ludzi wol­nych” upadł, mimo że swo­ją potęgę państ­wową oparł o najlep­szą i dziś, ideę Rzeczy-Pospo­litej wielu nar­o­dów.
Chci­ał, zbier­a­jąc doku­men­ty, po pier­wsze ocal­ić od zapom­nienia his­torię i dorobek pol­skiej kul­tu­ry w jej szes­nas­towiecznym, „zło­tym” prze­jaw­ie; po drugie, szukał źródeł upad­ku państ­wa i chci­ał pokazać je nam, jako prze­strogę. Nam, bo — mimo iż przyszło mu żyć w cza­sach, gdy Pol­s­ki nie było na mapie świa­ta, gdy zabor­cy z tym, co Pol­skie prowadzili walkę pro­gramową — wierzył, że naród o takiej kul­turze pow­stanie i będzie wol­ny, jak przeży­wamy to dzisi­aj. Chci­ał też, by Naród nasz czer­pał z zalet, uczył się z wad, ale i mądroś­ci włas­nych przod­ków. By był dum­ny i nie zapom­ni­ał o cza­sach swej świet­noś­ci i by nie błądz­ił, lecz czy­tał ze swoich dziejów recep­tę na nowe państ­wo. By też w chwilach słaboś­ci tęsknił, za światem Pol­skiej potę­gi i chwały.

Poniżej prezen­tu­je­my ory­gi­nał i współczes­ną lit­er­ację wier­sza Mikoła­ja Reja “Orzeł Biały” z jego “Postyl­li”, wydanej po raz pier­wszy w 1560 roku w Krakowie, ze zbiorów Tytusa hr. Dzi­ałyńskiego zna­j­du­ją­cych się w Bib­liotece Kór­nick­iej PAN

Podziel się!