Polska Kokarda Narodowa

 

W sym­bo­l­ice między­nar­o­dowej najważniejszym znakiem iden­ty­fiku­ją­cym państ­wo w gronie innych jest herb państ­wowy. Herb to znak utwor­zony z godła umieszc­zonego w polu tar­czy her­bowej.

Herbem Rzeczy­pospo­litej Pol­skiej, mają­cym nazwę włas­ną – Orzeł Biały, jest od przeszło 700 lat wid­nieją­cy w polu czer­wonym wiz­erunek uko­ronowanego białego Orła ze zło­tym dziobem i szpon­a­mi. Taką samą rolę jak herb, pełni u nas godło, czyli Orzeł z her­bu Rzeczy­pospo­litej, przed­staw­iony sam, bez tar­czy. Znakiem równorzęd­nym, a dziś w sym­bo­l­ice między­nar­o­dowej nawet domin­u­ją­cym, jest fla­ga państ­wowa – określony zestaw barw wywiedzionych zwyk­le z her­bu państ­wowego.

Bar­wa­mi naszego państ­wa są biel i czer­wień. Ta ostat­nia win­na odpowiadać bar­wie cyno­bru, co spre­cy­zowano dopiero w 1927 r. Jako bar­wa nar­o­dowa dawniej częs­to wys­tępowała czer­wień ciem­niejsza – pąs, kar­mazyn i zbliżony do tego koloru ama­rant, co jeszcze dziś jest błęd­nie uważane za właś­ci­wy odcień pol­skiej czer­wieni. W poziomym układzie, w jakim nasze bar­wy wys­tępu­ją przede wszys­tkim na fladze państ­wowej, biel u góry odpowia­da bieli Orła, a czer­wień u dołu – czer­wieni pola her­bowego (tar­czy). Ustanowioną w 1919 r. pol­ską flagę państ­wową wykonu­je się zawsze z dwóch równych pasów.

Bar­wy mogą być prezen­towane także na innych znakach nar­o­dowych, np. na chorągiewkach. Wów­czas, w częś­ci swo­bod­nej (po prze­ci­wnej od drzew­ca), może być trójkątne wcię­cie na wzór dawnych pro­por­czyków z lanc ułańs­kich spop­u­lary­zowanych sukce­sa­mi jazdy pol­skiej w dobie wojen napoleońs­kich. Z kolei narami­enne opas­ki Armii Kra­jowej czy członków „Solidarności”z 1980 r. były tylko zestawem barw jak na fladze. O wiele starszym ukła­dem pol­skiej bieli i czer­wieni jest upinana z nich w koło kokar­da.

Kokar­da, której nazwa wywodzi się z języ­ka fran­cuskiego, pier­wot­nie była nos­zoną na nakryciu głowy ozdobą z pęku wstążek, co Fran­cuzi nazwali cocarde. W XVIII w. ułożona z białych wstążek już w koło, stała się na kapeluszach mundurowych znakiem przy­należnoś­ci państ­wowej. Przyjęła się w innych państ­wach i stąd w różnych językach jej nazwa brz­mi podob­nie: w języku włoskim coc­car­da, niemieckim Kokarde, ang­iel­skim cock­ade. Tak, jak u nas, także u Węgrów jest to kokár­da, tylko Szwedzi piszą kokard.

W Rzeczy­pospo­litej kokar­da pier­wot­nie też była biała, sym­bol­izu­jąc królewską zwierzch­ność władzy nad wojskiem. Pod koniec XVIII w. i w lat­ach Księst­wa Warsza­wskiego nos­zona na czap­kach bywała już biało-czer­wona, ale w Królest­wie Pol­skim stała się ponown­ie białą. Biało-czer­wona kokar­da nar­o­dowa sankcję usta­wową otrzy­mała dopiero w Pow­sta­niu Listopad­owym. Sejm 7 lutego 1831 r. wprowadz­ił kokardę dwubar­wną, odwołu­jąc się do przyjętego pow­stańczego her­bu Królest­wa Pol­skiego, przed­staw­ia­jącego w uko­ronowanej tar­czy dwudziel­nej w słup, tj. podzielonej pio­nowo, w czer­wonych polach białego Orła i białą Pogoń Litewską. Herb ten odzwier­cied­lał dwoma godła­mi obie częś­ci dawnej Rzeczy­pospo­litej. Był to pier­wszy przepis usta­la­ją­cy nasze biało-czer­wone bar­wy nar­o­dowe, towarzyszące nam nieod­mi­en­nie do dziś.

Biało-czer­wone kokardy nos­zono w kole­jnych pow­sta­ni­ach nar­o­dowych. W 1919 r. stały się na krótko ofic­jal­nym znakiem pow­stańczego wojs­ka w Wielkopolsce, a w wojnie pol­sko-bol­szewick­iej 1920 r. znaczyły żołnierzy-ochot­ników oraz wspo­ma­ga­ją­cych wojsko dusz­pasterzy, tzw. kapelanów lot­nych.

W 2008 r. przy­wróce­nia kokardy nar­o­dowej (które zostało zainicjowane już w 2006 r. w Poz­na­niu), pod­jął się śp. Lech Kaczyńs­ki Prezy­dent Rzeczy­pospo­litej Pol­skiej. Od tej pory biało-czer­wone kokardy zdo­bią uczest­ników świąt nar­o­dowych – 11 Listopa­da i 3 Maja.

Zgod­nie z zasada­mi pod­kreśla­ją­cy­mi nadrzęd­ność godła her­bowego, a nie pola tar­czy, na którym godło wys­tępu­je, kokardę pol­ską upina się bielą w środ­ku. Tylko jeżeli kokar­da ma być tłem dla przyp­inanego na nią dodatkowo Orła, biel jest na zewnątrz, a czer­wień wypeł­nia środek.

Biało-czerwone kokardy to znak narodowej tożsamości,
stąd zawsze nosimy je na sercu.
Kokarda narodowa to nie kotylion! 

 

/tekst — Tadeusz Jeziorows­ki — członek Komisji Heraldycznej/

 

ZARZĄDZENIE Nr 5/MON
MINISTRA OBRONY NARODOWEJ
z dnia 9 kwiet­nia 2014 r.
w spraw­ie sposobu i okolicznoś­ci stosowa­nia sym­boli Rzeczy­pospo­litej Pol­skiej w jed­nos­tkach Sił Zbro­jnych Rzeczy­pospo­litej Pol­skiej

ROZDZIAŁ IV
Bar­wy Rzeczy­pospo­litej Pol­skiej

§ 22.
1. Barw biało-czer­wonych moż­na uży­wać w jed­nos­tkach:
1) namalowanych na sprzę­cie wojskowym;
2) w formie wstę­gi pod­czas uroczys­toś­ci z okazji odsłonię­cia w szczegól­noś­ci tabl­i­cy pamiątkowej, pom­ni­ka, obelisku oraz otwar­cia obiek­tu lub przekaza­nia sprzę­tu;
3) w formie szarfy do deko­racji urny z procha­mi pod­czas pogrze­bów;
4) w formie kokard nar­o­dowych uży­wanych pod­czas uroczys­toś­ci;
5) jako ele­ment deko­racji pod­czas uroczys­toś­ci oraz w salach trady­cji;
6) na drukach i wydawnictwach wojskowych.
2. Udrapowane tkaniny w barwach biało-czer­wonych muszą mieć biały pas u góry, a zaw­ies­zone pio­nowo biały pas z lewej strony, patrząc z przo­du.
3. Kokardy nar­o­dowe w barwach biało-czer­wonych:
1) mogą być uży­wane w szczegól­noś­ci z okazji: Dnia Fla­gi Rzeczy­pospo­litej Pol­skiej, Świę­ta Nar­o­dowego Trze­ciego Maja, Świę­ta Wojs­ka Pol­skiego i Nar­o­dowego Świę­ta Niepodległoś­ci;
2) wpinane są z lewej strony w klapę munduru lub ubioru cywilnego;
3) składa­ją się z dwóch okręgów: białego cen­tral­nego oraz okala­jącego go czer­wonego, o śred­ni­cy 40 do 60 mm, przy czym promień okręgu białego powinien stanow­ić ½ promienia kokardy.

   

   

Podziel się!